Trong nhiều năm, thị trường smartphone vận hành theo một quy luật khá quen thuộc: hãng nào đưa được nhiều cấu hình hơn vào một mức giá thấp hơn sẽ dễ thu hút người dùng. Công thức “cấu hình cao – giá thấp” đã giúp nhiều thương hiệu Android phát triển mạnh, đặc biệt ở phân khúc phổ thông và cận tầm trung.

Tuy nhiên, bức tranh của năm 2026 đang cho thấy một sự thay đổi lớn. Giá linh kiện, đặc biệt là chip nhớ, tăng mạnh đang khiến mô hình cạnh tranh cũ không còn hiệu quả như trước. Theo dự báo của International Data Corporation (IDC) được Reuters dẫn lại, thị trường smartphone toàn cầu có thể giảm tới 12,9% trong năm 2026, xuống còn khoảng 1,12 tỷ thiết bị, mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ.

Nguyên nhân chính đến từ việc giá bộ nhớ tăng mạnh khi nguồn cung bị chuyển hướng sang phục vụ hạ tầng trí tuệ nhân tạo. IDC cho rằng đây không chỉ là biến động ngắn hạn mà có thể trở thành một cú sốc mang tính cấu trúc, ảnh hưởng trực tiếp đến mô hình tăng trưởng của các dòng smartphone giá rẻ.

Giá bộ nhớ tăng làm lung lay nền tảng của điện thoại giá rẻ

---

Điện thoại phổ thông vốn hoạt động với biên lợi nhuận rất thấp, vì vậy chỉ cần một linh kiện quan trọng tăng giá là toàn bộ bài toán kinh doanh có thể thay đổi. Theo dữ liệu từ Counterpoint Research, ở các mẫu smartphone dưới 200 USD, riêng bộ nhớ có thể chiếm tới 43% tổng chi phí linh kiện (BOM).

Với cấu hình phổ biến như 6GB RAM LPDDR4X và 128GB bộ nhớ eMMC, chi phí sản xuất có thể tăng hơn 20%, thậm chí tới 25% chỉ trong một quý nếu giá linh kiện tiếp tục leo thang. Khi một thành phần đã chiếm gần một nửa chi phí sản phẩm, các hãng gần như không còn nhiều cách để giữ nguyên mức giá bán.

Trong tình huống này, nhà sản xuất thường chỉ còn ba lựa chọn:

   •    Tăng giá bán, nhưng điều này khiến sản phẩm mất lợi thế cạnh tranh.

   •    Cắt giảm cấu hình, dẫn đến trải nghiệm kém hơn và dễ bị người dùng phàn nàn.

   •    Giữ nguyên giá và cấu hình, nhưng chấp nhận lợi nhuận giảm mạnh.

Cả ba lựa chọn đều không dễ dàng, đặc biệt với các thương hiệu phụ thuộc nhiều vào phân khúc giá rẻ.

Các hãng Android giá thấp chịu áp lực lớn

---

Làn sóng tăng giá linh kiện đang tác động rõ rệt tới nhiều nhà sản xuất smartphone. Một số nguồn tin thị trường cho biết OPPO và OnePlus đã thông báo tăng giá một số mẫu điện thoại tại Trung Quốc từ tháng 3 do chi phí RAM và bộ nhớ tăng cao. Các hãng như Vivo, Honor và Xiaomi cũng được cho là đang chịu áp lực tương tự.

Theo dữ liệu được Tech in Asia dẫn lại, giá smartphone mới tại Trung Quốc sau tháng 3 có thể tăng trung bình từ 15% đến 25% so với các model cùng phân khúc của năm 2025. Điều này cho thấy lợi thế lớn nhất của nhiều hãng Trung Quốc – mức giá hấp dẫn – đang dần bị thu hẹp.

Sự biến động chi phí cũng khiến thị trường bắt đầu phân hóa rõ rệt hơn. Trong giai đoạn chi phí ổn định, nhiều hãng có thể tạo ra những sản phẩm hấp dẫn với cấu hình tương đương nhau. Nhưng khi một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng tăng giá mạnh, những hãng có nền tảng tài chính và chuỗi cung ứng yếu hơn sẽ gặp khó khăn trước tiên.

Lợi thế của các “ông lớn” công nghệ

---

Trong bối cảnh đó, các tập đoàn lớn như Apple và Samsung được đánh giá là có vị thế tốt hơn để vượt qua biến động thị trường. IDC cho rằng hai hãng này có lợi thế nhờ nguồn lực tài chính mạnh và khả năng hấp thụ chi phí tốt hơn so với các đối thủ nhỏ.

Đối với Samsung, lợi thế còn đến từ việc tập đoàn này tham gia sâu vào nhiều mắt xích của ngành công nghiệp điện tử. Không chỉ sản xuất smartphone, Samsung còn là một trong những nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới, đồng thời phát triển màn hình, cảm biến hình ảnh và nhiều linh kiện quan trọng khác.

Điều đó giúp hãng có khả năng giảm bớt tác động của việc tăng giá linh kiện, bởi một phần giá trị vẫn nằm trong hệ sinh thái của chính họ.

Ngoài ra, Samsung còn sở hữu danh mục sản phẩm trải rộng nhiều phân khúc, từ dòng giá rẻ, tầm trung như Galaxy A cho đến các mẫu flagship cao cấp. Nhờ vậy, hãng có thể linh hoạt điều chỉnh cấu hình, giá bán hoặc chiến lược sản phẩm để thích nghi với biến động chi phí.

AI trở thành hướng cạnh tranh mới

---

Bên cạnh lợi thế phần cứng, các hãng smartphone cũng đang tìm cách tạo khác biệt bằng trí tuệ nhân tạo. Samsung đặt mục tiêu mở rộng hệ sinh thái Galaxy AI lên khoảng 800 triệu thiết bị vào năm 2026, gấp đôi so với con số hiện tại.

Chiến lược của hãng không chỉ dựa vào xử lý AI trên đám mây mà còn kết hợp AI chạy trực tiếp trên thiết bị, giúp cá nhân hóa trải nghiệm và tăng cường bảo mật dữ liệu. Trong bối cảnh smartphone ngày càng khó tạo khác biệt chỉ bằng cấu hình, AI được xem là yếu tố có thể mang lại giá trị rõ ràng hơn cho người dùng.

Khi thị trường khó khăn, sức mạnh thật mới lộ diện

---

Sự tăng giá mạnh của RAM và bộ nhớ đang buộc ngành smartphone phải nhìn lại khái niệm “sức mạnh” của một hãng công nghệ. Trong giai đoạn thuận lợi, người dùng có thể bị thu hút bởi những mẫu máy cấu hình cao với giá rẻ. Nhưng khi chi phí linh kiện biến động, những yếu tố nền tảng như chuỗi cung ứng, tài chính và công nghệ lõi mới thực sự quyết định khả năng tồn tại của mỗi thương hiệu.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng các tập đoàn lớn như Apple và Samsung có khả năng tận dụng biến động để mở rộng thị phần, trong khi các hãng phụ thuộc vào chiến lược giá rẻ sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức hơn.

Thị trường smartphone vì thế có thể bước vào một giai đoạn mới – nơi không chỉ cấu hình hay giá bán quyết định thành công, mà còn là nền tảng công nghệ và sức chịu đựng của cả hệ sinh thái doanh nghiệp.

 - Trích nguồn: GenK