Người dân London có thể bị camera ghi hình hàng trăm lần mỗi ngày khi di chuyển trong thành phố. Việc cảnh sát đẩy mạnh triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt đang mang lại hiệu quả trong truy bắt tội phạm, nhưng cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về quyền riêng tư và nguy cơ giám sát hàng loạt.

Người dân trên London

Khách du lịch, nhân viên văn phòng và người mua sắm trên các tuyến phố đông đúc của London ngày càng trở thành một phần trong hệ thống kiểm tra danh tính kỹ thuật số. Các camera được lắp đặt tại nhiều khu vực công cộng liên tục quét khuôn mặt người đi đường để đối chiếu với cơ sở dữ liệu của cảnh sát, qua đó phát hiện những đối tượng đang bị truy nã hoặc có liên quan đến các vụ án hình sự.

Bà Lindsey Chiswick, Giám đốc phụ trách công nghệ nhận diện khuôn mặt của Sở Cảnh sát Thủ đô London (Met Police), cho biết công nghệ nhận diện khuôn mặt trực tiếp (Live Facial Recognition - LFR) đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong công tác bảo đảm an ninh.

Theo bà Chiswick, một trong những trường hợp điển hình là việc hệ thống đã phát hiện một đối tượng phạm tội ấu dâm khi người này đang đi cùng một bé gái 8 tuổi trên đường phố London. Sau khi được nhận diện, đối tượng đã bị bắt giữ và đưa trở lại nhà tù.

Anh từ lâu được xem là một trong những quốc gia có mật độ camera giám sát cao nhất thế giới. Theo Reuters, một người dân London có thể xuất hiện trước ống kính camera vài trăm lần mỗi ngày khi di chuyển qua các tuyến phố, nhà ga, trung tâm thương mại và các khu vực công cộng khác.

Hiện nay, Anh cũng nằm trong nhóm quốc gia châu Âu tiên phong triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt trong hoạt động thực thi pháp luật. Hệ thống LFR hoạt động bằng cách chuyển đổi hình ảnh khuôn mặt thành dữ liệu sinh trắc học và đối chiếu với danh sách theo dõi gồm khoảng 17.000 người.

Met Police cho biết trong vòng 12 tháng tính đến tháng 9 năm ngoái, hơn 3 triệu khuôn mặt đã được quét. Trong số đó, hệ thống chỉ ghi nhận 10 cảnh báo sai và chưa có trường hợp bắt giữ nào được thực hiện dựa trên kết quả nhận diện không chính xác.

Theo thống kê từ Guardian, hiện có 13 lực lượng cảnh sát tại Anh và xứ Wales đã hoặc đang sử dụng công nghệ LFR. Riêng Met Police là đơn vị triển khai mạnh nhất, với khoảng 1,7 triệu lượt quét từ đầu năm 2026 đến nay, góp phần dẫn đến 44 vụ bắt giữ.

Tuy nhiên, việc mở rộng sử dụng công nghệ này đang vấp phải nhiều ý kiến trái chiều.

Ông Brian Plastow, chuyên gia sinh trắc học tại Scotland, cho rằng hiệu quả thực tế của hệ thống có thể chưa cao như những gì cơ quan chức năng công bố. Trong khi đó, một cuộc khảo sát do Opinium thực hiện trên 2.000 người trưởng thành tại Anh cho thấy gần một phần ba số người được hỏi phản đối việc các nhà bán lẻ sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt.

Khoảng 62% người tham gia khảo sát bày tỏ lo ngại rằng hệ thống có thể khiến người vô tội gặp rắc rối do nhận diện nhầm.

Đầu năm nay, ông Ian Clayton, một chuyên gia về sức khỏe và an toàn đã nghỉ hưu tại thành phố Chester, cho biết mình bị yêu cầu rời khỏi một cửa hàng sau khi hệ thống nhận diện khuôn mặt xác định nhầm ông là kẻ trộm. Sau đó, ông phát hiện nguyên nhân xuất phát từ việc từng đứng gần một nghi phạm trong lần ghé thăm cửa hàng trước đó.

"Chúng tôi liên tục bị ghi hình và đưa vào các hệ thống. Điều đó khiến tôi có cảm giác đang bị theo dõi dù không làm gì sai", ông Clayton chia sẻ với truyền thông Anh.

Các tổ chức bảo vệ quyền tự do dân sự cũng cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở độ chính xác của công nghệ mà còn liên quan đến nguyên tắc sử dụng. Theo tổ chức Big Brother Watch, việc quét khuôn mặt hàng loạt tại nơi công cộng có thể tạo tiền lệ cho hoạt động giám sát quy mô lớn đối với người dân.

Bà Jasleen Chaggar, chuyên gia chính sách cấp cao của tổ chức này, cảnh báo xã hội đang đứng trước nguy cơ trở thành môi trường mà mọi hoạt động của công dân đều bị theo dõi ngay khi họ bước ra khỏi nhà.

Ngoài lĩnh vực thực thi pháp luật, các hệ thống nhận diện khuôn mặt cũng đang được nhiều nhà bán lẻ tại Anh sử dụng nhằm ngăn chặn hành vi trộm cắp. Tuy nhiên, một số cựu nhân viên an ninh cho rằng vẫn tồn tại nguy cơ dữ liệu bị sử dụng sai mục đích nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

Trước những tranh cãi kéo dài, tháng trước, Tòa án Tối cao Anh đã bác bỏ yêu cầu xem xét lại tính hợp pháp của công nghệ nhận diện khuôn mặt do Big Brother Watch đệ trình. Chính phủ Anh hiện cũng đang xây dựng khung pháp lý mới nhằm quản lý việc sử dụng dữ liệu sinh trắc học trong tương lai.

Trong khi đó, Met Police khẳng định công nghệ nhận diện khuôn mặt đang được triển khai một cách có trách nhiệm và nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ người dân. Theo kết quả khảo sát định kỳ của lực lượng này, khoảng 80% người dân London đồng tình với việc sử dụng công nghệ nhằm hỗ trợ truy bắt tội phạm và tăng cường an ninh trên đường phố.

 - Trích nguồn: VnExpress