Một nhóm nhà khoa học tại Nhật Bản đã phát triển loại lưới chống côn trùng màu đỏ có khả năng làm giảm đáng kể sự xâm nhập của sâu bệnh trên cây trồng. Kết quả nghiên cứu cho thấy giải pháp này có thể giúp giảm từ 25-50% lượng thuốc trừ sâu sử dụng, mở ra hướng đi mới cho nền nông nghiệp bền vững.

Trong bối cảnh nông nghiệp toàn cầu đối mặt với áp lực vừa nâng cao năng suất, vừa giảm tác động đến môi trường, các nhà nghiên cứu Nhật Bản đang thử nghiệm một phương pháp kiểm soát dịch hại dựa trên nguyên lý quang học thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc bảo vệ thực vật.

Khác với các loại lưới chống côn trùng truyền thống chỉ tạo rào cản vật lý, loại lưới màu đỏ được thiết kế nhằm thay đổi cách côn trùng nhận biết cây trồng thông qua ánh sáng phản chiếu. Theo các nhà khoa học, nhiều loài côn trùng sử dụng tín hiệu thị giác để xác định nơi kiếm ăn và sinh sản. Khi ánh sáng đi qua lưới đỏ, môi trường thị giác của chúng bị thay đổi, khiến khả năng tiếp cận cây trồng giảm đáng kể.

Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Tokyo phối hợp với Trung tâm Công nghệ Nông - Lâm - Ngư nghiệp Kyoto và doanh nghiệp Nhật Bản Nihon Widecloth thực hiện. Kết quả đã được công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports thuộc hệ thống Nature Portfolio.

Đối tượng thử nghiệm chính là giống hành truyền thống Kujo Negi của Nhật Bản, vốn thường xuyên bị bọ trĩ hành (Thrips tabaci) tấn công. Đây là loài côn trùng gây hại phổ biến trên nhiều loại rau màu như hành, tỏi và dưa, có khả năng làm giảm năng suất cũng như chất lượng nông sản.

Bọ trĩ hành (Thrips tabaci)

Trong các thử nghiệm ngoài đồng ruộng, khu vực được che phủ bằng lưới đỏ ghi nhận mật độ bọ trĩ thấp hơn so với khu vực sử dụng lưới thông thường. Đồng thời, mức độ thiệt hại trên cây trồng cũng giảm rõ rệt trong suốt quá trình canh tác.

Một trong những kết quả đáng chú ý là lượng thuốc trừ sâu sử dụng tại các khu vực thử nghiệm giảm khoảng 25-50%, trong khi năng suất và chất lượng thương phẩm của cây trồng vẫn được duy trì.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện lưới đỏ vẫn mang lại hiệu quả ngay cả khi sử dụng loại mắt lưới thưa hơn so với lưới chống côn trùng truyền thống. Điều này cho thấy hiệu quả của công nghệ không chỉ đến từ việc ngăn côn trùng bằng rào chắn vật lý, mà chủ yếu nhờ tác động đến quá trình nhận biết môi trường của chúng.

Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống thị giác của nhiều loài côn trùng khác biệt đáng kể so với con người. Việc thay đổi phổ ánh sáng trong khu vực canh tác có thể làm giảm xu hướng tiếp cận cây trồng của chúng mà không cần tiêu diệt trực tiếp.

Ông Masami Shimoda - Nhà nghiên cứu thuộc Đại học Tokyo

Ông Masami Shimoda, nhà nghiên cứu thuộc Đại học Tokyo và là một trong những tác giả của công trình, cho rằng việc tác động vào hành vi của côn trùng thay vì chỉ tập trung tiêu diệt chúng là hướng nghiên cứu đầy tiềm năng đối với nông nghiệp hiện đại. Phương pháp này góp phần giảm sự phụ thuộc vào hóa chất, đồng thời hạn chế nguy cơ sâu bệnh hình thành khả năng kháng thuốc.

Ngoài việc tiết kiệm chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, giải pháp còn được đánh giá có thể mang lại nhiều lợi ích khác như bảo tồn các loài thiên địch, giảm ô nhiễm môi trường và duy trì cân bằng sinh học trong khu vực sản xuất.

Các chuyên gia nhận định công nghệ này đặc biệt phù hợp với những loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hoặc được canh tác trong nhà kính, nơi yêu cầu kiểm soát sâu bệnh nghiêm ngặt nhưng vẫn phải đảm bảo chất lượng nông sản.

Dù vẫn cần thêm các thử nghiệm trên nhiều loại cây trồng và điều kiện canh tác khác nhau trước khi được thương mại hóa rộng rãi, nghiên cứu từ Nhật Bản được xem là một bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Thay vì chỉ xử lý khi sâu bệnh xuất hiện, phương pháp mới hướng tới việc giảm khả năng côn trùng tiếp cận cây trồng ngay từ đầu, góp phần xây dựng nền nông nghiệp bền vững và thân thiện hơn với môi trường.

 - Nguồn: Genk