Chỉ 10 ngày sau khi Bộ Thương mại Mỹ yêu cầu Anthropic ngừng cung cấp quyền truy cập đối với hai mô hình Fable 5 và Mythos 5 với lý do an ninh quốc gia, startup AI Nhật Bản Sakana AI đã công bố Fugu - hệ thống AI mới được giới thiệu là có hiệu năng tiệm cận các mô hình hàng đầu hiện nay.

Theo thông báo từ Sakana AI, Fugu không đi theo hướng xây dựng một mô hình khổng lồ duy nhất như OpenAI, Google hay Anthropic. Thay vào đó, hệ thống này hoạt động như một "nhạc trưởng", tiếp nhận yêu cầu từ người dùng, tự quyết định nên xử lý trực tiếp hay phân chia công việc cho nhiều mô hình AI khác nhau, sau đó kiểm tra và tổng hợp kết quả thành một câu trả lời duy nhất.

Sakana gọi phương pháp này là "trí tuệ tập thể" (Collective Intelligence), lấy cảm hứng từ cách một đàn cá phối hợp hoạt động. Tên công ty cũng xuất phát từ tiếng Nhật, trong đó "Sakana" có nghĩa là cá.

Hiện Fugu được cung cấp dưới hai phiên bản. Fugu tiêu chuẩn hướng tới tốc độ phản hồi nhanh cho các tác vụ thường ngày như trò chuyện, lập trình và rà soát mã nguồn. Trong khi đó, Fugu Ultra được thiết kế cho những bài toán phức tạp hơn như nghiên cứu khoa học, phân tích bảo mật hay tìm kiếm bằng sáng chế.

Công bố hiệu năng cạnh tranh với các mô hình hàng đầu

Sakana AI cho biết Fugu Ultra đạt 73,7 điểm trên bài kiểm tra lập trình SWE-Bench Pro, cao hơn Claude Opus 4.8 (69,2 điểm) và GPT-5.5 (58,6 điểm). Trên LiveCodeBench, mô hình này đạt 93,2 điểm, vượt Gemini 3.1 Pro với 88,5 điểm.

Ở bài kiểm tra kiến thức tổng hợp Humanity's Last Exam, Fugu Ultra đạt 50 điểm, gần tương đương mức 49,8 điểm của Claude Opus 4.8.

Tuy nhiên, hai mô hình Fable 5 và Mythos 5 mà Sakana nhắc đến trong các tuyên bố lại không nằm trong hệ thống Fugu do đang bị đình chỉ truy cập. Trên bài kiểm tra SWE-Bench Pro, Fable 5 vẫn có kết quả cao hơn Fugu Ultra. Bên cạnh đó, toàn bộ dữ liệu benchmark hiện mới do Sakana AI tự công bố và chưa được kiểm chứng độc lập bởi bên thứ ba.

Một điểm đáng chú ý khác là ở một số bài kiểm tra, phiên bản Fugu tiêu chuẩn lại cho kết quả tốt hơn Fugu Ultra, cho thấy việc kết hợp nhiều mô hình không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả cao hơn.

Dựa trên các nghiên cứu được công bố tại ICLR 2026

Kiến trúc của Fugu được xây dựng dựa trên hai nghiên cứu được chấp nhận tại hội nghị ICLR 2026 là TRINITY và Conductor.

TRINITY phân chia vai trò giữa các mô hình trong hệ thống thành ba nhóm gồm Thinker (suy luận), Worker (thực thi) và Verifier (kiểm tra kết quả). Trong khi đó, Conductor sử dụng học tăng cường để tự tối ưu chiến lược phối hợp giữa các mô hình thay vì dựa hoàn toàn vào các quy tắc do con người thiết lập.

David Ha và Llion Jones

Sakana AI được thành lập tại Tokyo vào năm 2023 bởi David Ha, cựu nhà nghiên cứu của Google Brain, cùng Llion Jones - đồng tác giả bài báo "Attention Is All You Need" năm 2017, nền tảng của kiến trúc transformer đang được sử dụng rộng rãi trong các mô hình AI hiện đại.

Sau vòng gọi vốn Series B vào tháng 11/2025 với sự tham gia của NVIDIA, Google, Mitsubishi UFJ cùng nhiều nhà đầu tư khác, công ty được định giá khoảng 2,65 tỷ USD.

Hỗ trợ API tương thích OpenAI

Theo Sakana AI, Fugu cung cấp API tương thích với OpenAI, cho phép các nhà phát triển chuyển đổi từ GPT, Claude hay Gemini mà không cần thay đổi nhiều mã nguồn.

Mức giá sử dụng Fugu Ultra được công bố là 5 USD cho mỗi triệu token đầu vào và 30 USD cho mỗi triệu token đầu ra. Ngoài ra, công ty còn cung cấp các gói thuê bao hàng tháng với giá 20 USD, 100 USD và 200 USD, đồng thời tặng thêm một tháng sử dụng miễn phí cho người đăng ký trước cuối tháng 7/2026.

Hiện dịch vụ chưa được triển khai tại Liên minh châu Âu (EU) và Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) do Sakana AI đang hoàn thiện các yêu cầu tuân thủ GDPR. Người dùng tại Việt Nam cùng nhiều quốc gia khác đã có thể truy cập nền tảng bình thường.

Ngay sau khi ra mắt Fugu, CEO David Ha nhận định việc phụ thuộc vào mô hình AI của một công ty duy nhất cho các hạ tầng quan trọng tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi quyền truy cập có thể bị gián đoạn bất cứ lúc nào do các quy định kiểm soát xuất khẩu.

Tuy nhiên, giới quan sát cũng lưu ý rằng Fugu hiện vẫn dựa vào nhiều mô hình đến từ các công ty Mỹ như OpenAI, Anthropic hay Google. Điều này đồng nghĩa khả năng thích ứng của hệ thống cũng sẽ bị ảnh hưởng nếu nhiều nhà cung cấp cùng lúc gặp các hạn chế tương tự.

 - Trích nguồn: GenK