Trong khi các công ty công nghệ Mỹ tập trung phô diễn sức mạnh mô hình trí tuệ nhân tạo (AI), doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển hướng mạnh sang việc đưa AI vào ứng dụng thực tế, từng bước hình thành một hệ sinh thái kinh tế xoay quanh “token”.

Doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển hướng mạnh sang việc đưa AI vào ứng dụng thực tế

Tháng 3 vừa qua, Liu Liehong, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc (NDA), lần đầu công bố thuật ngữ “Ciyuan” để chỉ token AI tại một cuộc họp báo của Hội đồng Nhà nước. Đây được xem là bước đi đáng chú ý khi một quốc gia chính thức đặt tên cho “đơn vị giá trị” trong lĩnh vực AI. Theo ông, Ciyuan đóng vai trò như cầu nối giữa năng lực công nghệ và nhu cầu thương mại.

Liu Liehong - Người đứng đầu Cơ quan Quản lý Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc

Token vốn là đơn vị dữ liệu cơ bản mà các mô hình AI xử lý, có thể là từ, ký tự hoặc dấu câu. Hiện nay, lượng tiêu thụ token đang trở thành thước đo quan trọng phản ánh mức độ ứng dụng AI trong thực tế. Theo NDA, Trung Quốc đang xử lý tới 140.000 tỷ token mỗi ngày tính đến tháng 4, tăng mạnh so với đầu năm 2024.

Không chỉ tăng trưởng về quy mô, các mô hình AI Trung Quốc còn ghi nhận hiệu suất và mức độ phổ biến cao trên các nền tảng như OpenRouter, thậm chí vượt qua nhiều đối thủ đến từ Mỹ.

Song song đó, làn sóng đầu tư vào AI tại Trung Quốc cũng đang gia tăng nhanh chóng. Tại Hong Kong, số doanh nghiệp AI niêm yết trong năm qua đạt mức cao nhất trong 5 năm, với sự góp mặt của các startup như MiniMax, Zhipu AI hay nhà thiết kế chip Biren Technology.

Giới phân tích cho rằng Trung Quốc đang có lợi thế trong cuộc đua công nghệ nhờ chi phí cạnh tranh, khả năng triển khai rộng rãi và đặc biệt là nguồn điện dồi dào phục vụ hạ tầng AI. Mục tiêu dài hạn của quốc gia này là xây dựng “nền kinh tế token” dựa trên AI mã nguồn mở và ứng dụng thực tiễn.

AI lan rộng trong đời sống và doanh nghiệp

Sự bùng nổ AI được đánh giá đã giúp nhiều “ông lớn” công nghệ Trung Quốc phục hồi sau giai đoạn chịu kiểm soát chặt. Alibaba nổi bật với mô hình mã nguồn mở Qwen, thu hút người dùng nhờ chi phí thấp và khả năng tiếp cận cao. Trong khi đó, ByteDance tận dụng thế mạnh sản phẩm để phát triển chatbot Doubao – hiện có khoảng 100 triệu người dùng hoạt động mỗi ngày.

ByteDance tận dụng thế mạnh sản phẩm để phát triển chatbot Doubao

Tencent cũng không đứng ngoài cuộc khi tích hợp AI vào hệ sinh thái WeChat, cho phép hơn một tỷ người dùng tiếp cận các tính năng AI trực tiếp qua giao diện trò chuyện.

Ở nhóm startup, các công ty như Moonshot AI, MiniMax hay Zhipu AI đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng doanh thu ấn tượng, dù vẫn chưa có lãi. Đáng chú ý, nhu cầu quốc tế đối với các mô hình AI Trung Quốc ngày càng tăng, khi phần lớn doanh thu của một số doanh nghiệp đến từ thị trường nước ngoài.

Robot hình người tại trung quốc

Không chỉ dừng ở phần mềm, Trung Quốc còn kết hợp AI với robot để mở rộng ứng dụng trong thế giới thực. Các công ty như Unitree Robotics hay UBTech Robotics đã tích hợp mô hình AI vào robot hình người.

Ngoài ra, người dùng Trung Quốc cũng thể hiện mức độ cởi mở cao với công nghệ mới. Khảo sát của Edelman cho thấy 87% người dùng tại đây tin tưởng AI, cao hơn nhiều so với mức 32% tại Mỹ. AI hiện đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ sản xuất phim ngắn chi phí thấp đến các trợ lý ảo cá nhân.

Thách thức lợi nhuận và áp lực chi phí

Dù tăng trưởng mạnh, các công ty AI Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là hạn chế tiếp cận chip tiên tiến do các lệnh kiểm soát từ Mỹ, cùng hệ sinh thái vốn đầu tư chưa dồi dào như Silicon Valley.

Các công ty AI Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều thách thức

Một bài toán lớn khác là chuyển đổi token – hay “Ciyuan” – thành lợi nhuận thực tế. Các tập đoàn lớn đang phải chi hàng chục tỷ USD cho hạ tầng AI. Alibaba đã đầu tư khoảng 17 tỷ USD trong năm 2025, trong khi Tencent chi hơn 11 tỷ USD. ByteDance cũng không nằm ngoài xu hướng khi rót tới 23 tỷ USD vào AI.

Dù vậy, các con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với các “ông lớn” Mỹ như Alphabet hay Meta.

Trước áp lực lợi nhuận, một số công ty Trung Quốc bắt đầu điều chỉnh chiến lược. Không còn hoàn toàn mở, nhiều mô hình AI mới được phát hành dưới dạng đóng. Gần đây, Alibaba cũng đã tái cấu trúc hoạt động AI, thành lập đơn vị “Alibaba Token Hub” (ATH) với mục tiêu tập trung vào việc tạo ra, phân phối và thương mại hóa token.

Theo giới quan sát, tương lai của AI Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa mở rộng ứng dụng, kiểm soát chi phí và tìm ra mô hình kinh doanh bền vững trong “nền kinh tế token” đang hình thành.

 - Trích nguồn: VN Express